Электронная библиотека
Библиотека .орг.уа

Разделы:
Бизнес литература
Гадание
Детективы. Боевики. Триллеры
Детская литература
Наука. Техника. Медицина
Песни
Приключения
Религия. Оккультизм. Эзотерика
Фантастика. Фэнтези
Философия
Художественная литература
Энциклопедии
Юмор





Поиск по сайту
Художественная литература
   Стихи
      Бурмистров Тарас. Россия и Запад -
Страницы: - 1  - 2  - 3  - 4  - 5  - 6  - 7  - 8  - 9  - 10  - 11  - 12  - 13  - 14  - 15  - 16  -
17  - 18  - 19  - 20  - 21  - 22  - 23  - 24  - 25  - 26  - 27  - 28  - 29  - 30  - 31  - 32  - 33  -
34  - 35  - 36  - 37  - 38  - 39  - 40  - 41  - 42  - 43  - 44  -
Tak jednostajne! stoi chlop przy chlopie, Jako rzad koni zujacych przy zlobie, Jak klosy w jednym uwiazane snopie, Jako zielone na polu konopie, Jak wiersze ksiazki, jak skiby zagonow, Jak petersburskich rozmowy salonow. Tyle dostrzeglem, ze jedni z Moskalow, Wyzsi od drugich na piec lub szesc calow, Mieli na czapkach mosiezne litery Jakby lysinki - to grenadyjery; I bylo takich trzy zgraje wasalow. Za nimi nizsi stali w mnogich rzedach, Jak pod lisciami ogorki na grzedach. Zeby rozroznic pulki w tej piechocie, Trzeba miec bystry wzrok naturalisty, Ktory przeglada wykopane w blocie I gatunkuje, i nazywa glisty. Zagrzmialy traby - to konne orszaki, I rozmaitsze, ulanow, huzarow, Dragonow: czapki, kirysy, kolpaki - Myslalbys, ze tu kapelusznik jaki Rozlozyl sklady swych roznych towarow; W koncu pulk wjechal: chlopy gdyby hlaki, Okute miedzia jak rzed samowarow, A spodem pyski konskie jako haki. Pulki w tak roznych ubiorach i broniach Najlepiej bedzie rozroznic po koniach; Bo tak i nowa taktyka doradza, I z obyczajem ruskim to sie zgadza. Napisal wielki jeneral Zomini, Ze kon, nie czlowiek, dobra jazde czyni; Dawno juz o tym wiedzieli Rusini: Bo za dobrego konia gwardyjaka Zakupisz u nich dobrych trzech zolnierzy. Oficerskiego cena jest czworaka, I za takiego konia dac nalezy Lutniste, skoczka albo tez pisarza, A w czasach drogich nawet i kucharza. Skarbowe chude, poderwane klacze, Nawet te, ktore woza lazarety, Jesli je stawia w faraona gracze, Licza sie zawsze: klacz za dwie kobiety. Wrocmy do pulkow. - Pierwszy wjechal kary, Drugi tez kary, lecz anglizowany, Dwa bylo gniade, a piaty bulany, Siodmy znow gniady, osmy jak mysz szary, Dziewiaty rosly, dziesiaty mierzyna, A potem znowu kary bez ogona, U dwunastego na czole lysina, A zas ostatni wygladal jak wrona. Harmat wjechalo czterdziesci i osim, Jaszczykow wiecej nizli drugie tyle; Wszystkiego dwiescie, jak po wierzchu wnosim: Bo zeby dobrze zliczyc w jedne chwile Srod mnostwa koni i ludzi motlochu, Trzeba miec oko twe, Napoleonie, Lub twoje, ruski intendencie prochu - Ty, nie zwazajac na ludzi i konie, Jaszczykow patrzysz, wnet liczbe ich zgadles, Wiesz, ile w kazdym ladunkow ukradles. Juz plac okryly zielone mundury, Jak trawy, w ktore ubiera sie laka, Gdzieniegdzie tylko wznosi sie do gory Jaszczyk podobny do blotnego baka Lub polnej pluskwy z zielonawym grzbietem, A przy nim dzialo ze swoim lawetem Usiadlo na ksztalt czarnego pajaka. Kazdy ten pajak ma nog przednich cztery I cztery tylnych: zowia sie te nogi Kanonijery i bombardyjery. Jezeli siedzi spokojnie srod drogi, Noga sie kazda gdzies daleko rucha; Myslisz, ze calkiem oddzielne od brzucha, I brzuch jak balon w powietrzu ulata. Lecz skoro cicha, drzemiaca harmata Nagle sie zbudzi rozkazem wyzwana, Jak tarantula, gdy jej kto w nos dmuchnie Wnet sciagnie nogi/ podchyla kolana I nim sie nadmie, nim jady wybuchnie, Zrazu przednimi kanonij erami Okolo pyska dlugo, szybko wije Jak mucha, co sie w arszeniku splami, Siadlszy swoj czarny pyszczek dlugo myje; Potem dwie przednie nogi w tyl wywroci, Tylnymi kreci/ potem kiwa zadem, Nareszcie wszystkie nogi w bok rozrzuci, Chwile spoczywa, w koncu buchnie jadem. Pulki stanely - patrza - car, car jedzie, Tuz kilku starych, konnych admiralow, Tlum adiutantow i cma jeneralow Z tylu i z przodu, a car sam na przedzie. Orszak dziwacznie pstry i cetkowany, Jak arlekiny: pelno na nich wstazek, Kluczykow, cyfer, portrecikow, sprzazek, Ten sino, tamten zolto przepasany, Na kazdym gwiazdek, kolek i krzyzykow Z przodu i z tylu wiecej niz guzikow. Swieca sie wszyscy, lecz nie swiatlem wlasnem, Promienie na nich ida z oczu panskich; Kazdy jeneral jest robaczkiem jasnym, Co blyszczy pieknie w nocach swietojanskich; Lecz skoro przejdzie wiosna carskiej laski, Nedzne robaczki traca swoje blaski: Zyja, do cudzych krajow nie ucieka, Ale nikt nie wie, gdzie sie w blocie wleka. Jeneral w ogien smialym idzie krokiem, Kula go trafi, car sie don usmiechnie; Lecz gdy car strzeli nielaskawym okiem, Jeneral bladnie, slabnie, czesto - zdechnie. Srod dworzan predzej znalazlbys stoikow, Wspaniale dusze - choc gniew cara czuja, Ani sie zarzna, ani zachoruja; Wyjada na wies do swych palacykow I pisza stamtad: ten do szambelana, Ow do metresy, ow do damy dworu, Liberalniejsi pisza do furmana. I znowu z wolna wroca do faworu. - Tak z domu oknem zrucony pies zdycha, Kot miauknie tylko, lecz stanie na nogi I znowu szuka do powrotu drogi, I jakas dziura znowu wnidzie z cicha; Nim stoik w sluzbe wroci tryumfalnie, Na wsi rozprawia cicho - liberalnie. Car byl w mundurze zielonym, z kolnierzem Zlotym. Car nigdy nie zruca mundura; Mundur wojskowy jest to carska skora, Car rosnie, zyje i - gnije zolnierzem. Ledwie z kolebki dziecko wyjdzie carskie, Zaraz do tronu zrodzony paniczyk Ma za stroj kurtki kozackie, huzarskie, A za zabawke szabelke i - biczyk. Sylabizujac szabelka wywija I nia wskazuje na ksiazce litery; Kiedy go tanczyc ucza guwernery, Biezy kiem takty muzyki wybija. Doroslszy, cala jest jego zabawa Zbierac zolnierzy do swojej komnaty, Komenderowac na lewo, na prawo, I wprawiac pulki w musztre - i pod baty. Tak sie car kazdy do tronu sposobil, Stad ich Europa boi sie i chwali; Slusznie z Krasickim starzy powiadali: "Madry przegadal, ale glupi pobil". Piotra Wielkiego niechaj pamiec zyje, Pierwszy on odkryl te Caropedyje. Piotr wskazal carom do wielkosci droge; Widzial on madre Europy narody I rzekl: "Rosyje zeuropejczyc moge, Obetne suknie i ogole brody". Rzekl - i wnet poly bojarow, kniazikow Scieto jak szpaler francuskiego sadu; Rzekl - i wnet brody kupcow i muzykow Sypia sie chmura jak liscie od gradu. Piotr zaprowadzil bebny i bagnety, Postawil turmy, urzadzil kadety, Kazal na dworze tanczyc menuety I do towarzystw gwaltem wwiodl kobiety; I na granicach poosadzal straze, I lancuchami pozamykal porty, Utworzyl senat, szpiegi, dygnitarze, Odkupy wodek, czyny i paszporty; Ogolil, umyl i ustroil chlopa, Dal mu bron w rece, kieszen narublowal I zadziwiona krzyknela Europa: "Car Piotr Rosyja ucywilizowal". Zostalo tylko dla nastepnych carow Przylewac klamstwa w brudne gabinety, Przysylac w pomoc despotom bagnety, Wyprawic kilka rzezi i pozarow; Zagrabiac cudze dokola dzierzawy, Skradac poddanych, placic cudzoziemcow, By zyskac oklask Francuzow i Niemcow, Ujsc za rzad silny, madry i laskawy. Niemcy, Francuzi, zaczekajcie nieco! Bo gdy wam w uszy zabrzmi huk ukazow, Gdy knutow grady na karki wam zleca, Gdy was pozary waszych miast oswieca, A wam natenczas zabraknie wyrazow; Gdy car rozkaze ubostwiac i slawic Sybir, kibitki, ukazy i knuty - Chyba bedziecie cara piesnia bawic, Waryjowana na dzisiejsze nuty. Car jak kregielna kula miedzy szyki Wlecial i spytal o zdrowie gawiedzi; "Zdrowia ci zyczym", szepca wojownik!, Ich szepty byly jak mruk stu niedzwiedzi. Dal rozkaz - rozkaz wymknal sie przez zeby I wpadl jak pilka w usta komendanta, I potem gnany od geby do geby Na ostatniego upada szerzanta. Jeknely bronie, szczeknely palasze I wszystko bylo zmieszane w odmecie: Na linijowym kto widzial okrecie Ogromny kociol, w ktorym robia kasze, Kiedy wen woda z pompy jako z rzeczki Bucha, a w wode sypie majtkow rzesza Za jednym razem krup ze cztery beczki, Potem dziesiatkiem wiosel w kotle miesza; Kto zna francuska izbe deputatow, Wieksza i stokroc burzliwsza od kotla, Kiedy w nie projekt komisyja wmiotla I juz nadchodzi godzina debatow: Cala Europa, czujac z dawna glody, Mysli, ze dla niej tam warza swobody; Juz liberalizm z ust jako z pomp bucha; Ktos tam o wierze wspomnial na poczatku, Izba sie burzy, szumi i nie slucha; Ktos wspomnial wolnosc, lecz nie zrobil wrzatku, Ktos wreszcie wspomnial o krolow zamiarach, O biednych ludach, o despotach, carach, Izba znudzona krzyczy: "Do porzadku!" Az tu minister skarbu, jakby z dragiem, Wbiega z ogromnym budzetu wyciagiem, Zaczyna mieszac mowa o procentach, O clach, oplatach, stemplach, remanentach; Izba wre, huczy i kipi, i pryska, I szumowiny az pod niebo ciska; Ludy sie ciesza/ gabinety strasza, Az sie dowiedza wszyscy na ostatku, Ze byla mowa tylko - o podatku. Kto tedy widzial owy kociol z kasza Lub owa izbe - ten latwo zrozumie, Jaki gwar powstal" w tylu pulkow tlumie, Gdy rozkaz carski wlecial w srodek kupy. Wtem trzystu bebnow ozwaly sie huki, I jak lod Newy gdy prysnie na sztuki, Piechota w dlugie porznela sie slupy. Kolumny jedne za drugimi daza, Przed kazda beben i komendant wola; Car stal jak slonce, a pulki dokola Jako planety tocza sie i kraza. Wtem car wypuscil stado adiutantow, Jak wroble z klatki albo psy ze smyczy; Kazdy z nich leci, jak szalony krzyczy, Wrzask jeneralow, majorow, szerzantow, Huk tarabanow, piski muzykantow - Nagle piechota, jak lina kotwicy Z klebow rozwita, wyciaga sie sznurem; Sciany idacej pulkami konnicy Lacza sie, wiaza, jednym staja murem. Jakie zas dalej byly tam obroty, Jak jazda racza i niezwyciezona Leciala obses na karki piechoty: Jak kundlow psiarnia traba poduszczona Na zwiazanego niedzwiedzia uderza, Widzac, ze w kluby ujeto pysk zwierza - Jak sie piechota kupi, sciska, kurczy, Nadstawia bronie jako igly jeza, Ktory poczuje, ze pies nad nim burczy; Jak wreszcie jazda w ostatnim poskoku Targniona smycza powsciagnela kroku; I jak harmaty w przod i w tyl ciagano, Jak po francusku, po rusku lajano, Jak w areszt brano, po karkach trzepano, Jak tam marzniono i z koni spadano, I jak carowi w koncu winszowano - Czuje te wielkosc, bogactwo przedmiotu! Gdybym mogl opiac, wslawilbym me imie, Lecz muza moja jak bomba w pol lotu Spada i gasnie w prozaicznym rymie, I srod glownego manewrow obrotu, Jak Homer w walce bogow - ja - ach, drzymie. Juz przerobiono wojskiem wszystkie ruchy, O ktorych tylko car czytal lub slyszal; Srod zgrai widzow juz sie gwar uciszal, Juz i sukmany, delije, kozuchy, Co sie czernily gesto wkolo placu, Rozpelzaly sie kazda w swoje strone, I wszystko bylo zmarzle i znudzone - Juz zastawiano sniadanie w palacu. Ambasadory zagranicznych rzadow, Ktorzy pomimo i mrozu, i nudy, Dla laski carskiej nie chybia przegladow I co dzien krzycza: "o dziwy! o cudy!" Juz powtorzyli raz tysiaczny drugi Z nowym zapalem dawne komplementy: Ze car jest taktyk w planach niepojety, Ze wielkich wodzow ma na swe uslugi, Ze kto nie widzial, nigdy nie uwierzy, Jaki tu zapal i mestwo zolnierzy. Na koniec byla rozmowa skonczona Zwyczajnym smiechem z glupstw Napoleona; I na zegarek juz kazdy spozieral, Bojac sie dalszych galopow i klusow; Bo mroz dociskal dwudziestu gradusow, Dusila nuda i glod juz doskwieral. Lecz car stal jeszcze i dawal rozkazy; Swe pulki siwe, kare i bulane Puszcza, wstrzymuje po dwadziescie razy; Znowu piechote przedluza jak sciane, Znowu ja sciska w czworobok zawarty I znowu na ksztalt wachlarza roztacza. Jak stary szuler, choc juz nie ma gracza, Miesza i zbiera, i znow miesza karty; Choc towarzystwo samego zostawi, On sie sam z soba kartami zabawi. Az sam sie znudzil, konia nagle zwrocil I w jeneralow ukryl sie natloku; Wojsko tak stalo, jak je car porzucil, I dlugo z miejsca nie ruszylo kroku. Az traby, bebny daly znak nareszcie: Jazda, piechota, dlugich kolumn dwiescie Plyna i tona w glebi ulic miejskich - Jakze zmienione, niepodobne wcale Do owych bystrych potokow alpejskich, Co ryczac metne wala sie po skale, Az w jezior jasnym spotkaja sie lonie I tam odpoczna, i oczyszcza wody, A potem z lekka nowymi wychody Blyskaja, toczac szmaragdowe tonie. - Tu pulki weszly czerstwe, czyste, biale; Wyszly zziajane i oblane potem, Roztopionymi sniegi poczerniale, Brudne spod lodu wydeptanym blotem. Wszyscy odeszli: widze i aktory. Na placu pustym, samotnym zostalo Dwadziescie trupow: ten ubrany bialo, Zolnierz od jazdy; tamtego ubiory Nie zgadniesz jakie, tak do sniegu wbity I stratowany konskimi kopyty. Ci zmarzli, stojac przed frontem jak slupy, Wskazujac pulkom droge i cel biegu; Ten sie zmyliwszy w piechoty szeregu Dostal w leb kolba i padl miedzy trupy. Biora ich z ziemi policejskie slugi I niosa chowac; martwych, rannych spolem - Jeden mial zebra zlamane, a drugi Byl wpol harmatnym przejechany kolem; Wnetrznosci ze krwia wypadly mu z brzucha, Trzykroc okropnie spod harmaty krzyknal, Lecz major wola: "Milcz, bo car nas slucha"; Zolnierz tak sluchac majora przywyknal, Ze zeby zacial; nakryto co zywo Rannego plaszczem, bo gdy car przypadkiem Z rana jest takiej naglej smierci swiadkiem I widzi na czczo skrwawione miesiwo - Dworzanie czuja w nim zmiane humoru, Zly, opryskliwy powraca do dworu, Tam go czekaja z sniadaniem nakrylem, A jesc nie moze miesa z apetytem. Ostatni ranny wszystkich bardzo zdziwil: Grozono, bito, prozna grozba, kara, Jeneralowi nawet sie sprzeciwil, I jeczal glosno - klal samego cara. Ludzie niezwyklym przerazeni krzykiem Zbiegli sie nad tym parad meczennikiem. Mowia, ze jechal z dowodcy rozkazem, Wtem kon mu stanal jak gdyby zaklety, A z tylu wlecial caly szwadron razem; Zlamano konia, i zolnierz zepchniety Lezal pod jazda plynaca korytem; Ale od ludzi litosciwsze konie: Skakal przez niego szwadron po szwadronie, Jeden kon tylko trafil wen kopytem I zlamal ramie; kosc na wpol rozpadla Przedarla mundur i ostrzem sterczala Z zielonej sukni, strasznie, trupio biala, I twarz zolnierza rownie jak kosc zbladla; Lecz sil nie stracil: wznosil druga reke To ku niebiosom, to widzow gromady Zdawal sie wzywac i mimo swa meke Dawal im glosno, dlugo jakies rady. Jakie? nikt nie wie, nie mowia przed nikim. Bojac sie szpiegow sluchacze uciekli I tyle tylko pytajacym rzekli, Ze ranny mowil zlym ruskim jezykiem; Kiedy niekiedy slychac bylo w gwarze: "Car, cara, caru" - cos mowil o carze. Chodzily wiesci, ze zolnierz zdeptany Byl mlodym chlopcem, rekrutem, Litwinem, Wielkiego rodu, ksiecia, grata synem; Ze ze szkol gwaltem w rekruty oddany, I ze dowodzca, nie lubiac Polaka, Dal mu umyslnie dzikiego rumaka, Mowiac: "Niech skreci szyje Lach sobaka". Kto byl, nie wiedza, i po tym zdarzeniu Nikt nie poslyszal o jego imieniu; Ach! kiedys tego imienia, o carze, Beda szukali po twoim sumnieniu. Diabel je posrod tysiacow ukaze, Ktores ty w minach podziemnych osadzil, Wrzucil pod konie, myslac, zes je zgladzil. Nazajutrz z dala za placem slyszano Psa gluche wycie - czerni sie cos w sniegu; Przybiegli ludzie, trupa wygrzebano; On po paradzie zostal na noclegu. Trup na pol chlopski, na poly wojskowy, Z glowa strzyzona, ale z broda dluga, Mial czapke z futrem i plaszcz mundurowy, I byl zapewne oficerskim sluga. Siedzial na wielkim futrze swego pana, Tu zostawiony, tu rozkazu czekal, I zmarzl, i sniegu juz mial za kolana. Tu go pies wierny znalazl i oszczekal. - Zmarznal, a w futro nie okryl sie cieple; Jedna zrenica sniegiem zasypana, Lecz drugie oko otwarte, choc skrzeple, Na plac obrocil: czekal stamtad pana! Pan kazal siedziec i sluga usiadzie, Kazal nie ruszac z miejsca, on nie ruszy, I nie powstanie - az na strasznym sadzie; I dotad wierny panu, choc bez duszy, Bo dotad reka trzyma panska szube Pilnujac, zeby jej nie ukradziono; Druga chcial reke ogrzac, ukryc w lono, Lecz juz nie weszly pod plaszcz palce grube. I pan go dotad nie szukal, nie pytal! Czy malo dbaly, czy nadto ostrozny - Zgaduja, ze to oficer podrozny; Ze do stolicy niedawno zawital, Nie z powinnosci chodzil na parady, Lecz by pokazac swieze epolety - Moze z przegladow poszedl na obiady, Moze na niego mrugnely kobiety, Moze gdzie wstapil do kolegi gracza I nad kartami - zapomnial brodacza; Moze sie wyrzekl i futra, i slugi, By nie rozglosic, ze mial szube z soba; Ze nie mogl zimna wytrzymac jak drugi, Gdy je car carska wytrzymal osoba; Boby mowiono: jezdzi nieformalnie Na przeglad z szuba! - mysli liberalnie. O biedny chlopie! heroizm, smierc taka, Jest psu zasluga, czlowiekowi grzechem. Jak cie nagrodza? pan powie z usmiechem, Zes byl do zgonu wierny - jak sobaka. O biedny chlopie! za coz mi lza plynie I serce bije, myslac o twym czynie: Ach, zal mi ciebie, biedny Slowianinie! - Biedny narodzie! zal mi twojej doli, Jeden znasz tylko heroizm - niewoli. DZIEN PRZED POWODZIA PETERSBURSKA 1824 OLESZKIEWICZ Gdy sie najtezszym mrozem niebo zarzy, Nagle zsinialo, plamami czernieje, Podobne zmarzlej nieboszczyka twarzy, Ktora sie w izbie przed piecem rozgrzeje, Ale nabrawszy ciepla, a nie zycia, Zamiast oddechu zionie para gnicia. Wiatr zawial cieply. - Owe slupy dymow, Ow gmach powietrzny jak miasto olbrzymow, Niknac pod niebem jak czarow widziadlo, Runelo w gruzy i na ziemie spadlo: I dym rzekami po ulicach plynal, Zmieszany z para ciepla i wilgotna; Snieg zaczal topniec - i nim wieczor minal, Oblewal bruki rzeka Stygu blotna. Sanki uciekly, kocze i landary Zerwano z plozow; grzmia po bruku kola; Lecz posrod mroku i dymu, i pary Oko pojazdow rozroznic nie zdola; Widac je tylko po latarek blyskach, Jako plomyki bledne na bagniskach. Szli owi mlodzi podrozni nad brzegiem Ogromnej Newy; lubia isc o zmroku, Bo czynownikow unikna widoku I w pustym miejscu nie zejda sie z szpiegiem. Szli obcym z soba gadajac jezykiem; Czasem piesn jakas obca z cicha nuca, Czasami stana i oczy obroca, Czy kto nie slucha? - nie zeszli sie z nikim. Nucac bladzili nad Newy korytem, Ktore sie ciagnie jak alpejska sciana, Az sie wstrzymali, gdzie miedzy granitem Ku rzece droga spada wyrab

Страницы: 1  - 2  - 3  - 4  - 5  - 6  - 7  - 8  - 9  - 10  - 11  - 12  - 13  - 14  - 15  - 16  -
17  - 18  - 19  - 20  - 21  - 22  - 23  - 24  - 25  - 26  - 27  - 28  - 29  - 30  - 31  - 32  - 33  -
34  - 35  - 36  - 37  - 38  - 39  - 40  - 41  - 42  - 43  - 44  -


Все книги на данном сайте, являются собственностью его уважаемых авторов и предназначены исключительно для ознакомительных целей. Просматривая или скачивая книгу, Вы обязуетесь в течении суток удалить ее. Если вы желаете чтоб произведение было удалено пишите админитратору Rambler's Top100 Яндекс цитирования